زنده وار
یکی از بُن مایه ها و مضامین تکراری -motif - رایج در سنن ادبی ما «نوشداروی پس از مرگ سهراب» است. جالب است که عادتِ تاریخی ما، با همه ی ادعای ما در تجربه اندوزی در مسیر آن، هرگز باعث نشد که این یک قلم ظلم را نسبت به آنان که دوستشان داریم کنار بگذاریم. رنج سی ساله ی فردوسی را به «آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا»ی شهریار وصل کردیم، ولی نفهمیدیم «بی وفا این زودتر می خواستی حالا چرا» در عمل یعنی چه. از شفیعی کدکنی خواندیم:
تو خامشی، که بخواند؟
تو می روی، که بماند؟
که بر نهالک بی برگ ما ترانه بخواند؟
و بارها و بارها دکتر علی شریعتی گفت و نوشت و خواند، و ما شنیدیم و دیدیم و خواندیم و گفتیم:
شگفتا! وقتی بود نمی دیدم،
وقتی می خواند نمی شنیدم،
وقتی دیدم که نبود!...
وقتی شنیدم که نخواند!...
چه غم انگیزاست وقتی چشمه سرد و زلال
در برابرت، می جوشد و می خروشد
و می خواند ومی نالد، تشنه آتش باشی و نه آب،
و وقتی چشمه خشکید , و از آسمان آتش بارید
و از زمین آتش روئید
تو تشنه آب گردی ونه آتش
و بعد، عمری گداختن از غم نبودن کسی
که تا بود از غم نبودن تو می گداخت...
اما
در اما همچون معمایی ماندیم...
و اکنون:
زنده وار
از هوشنگ ابتهاج
چه غریب ماندی ای دل! نه غمی، نه غمگساری
نه به انتظار یاری، نه ز یار انتظاری
غم اگر به کوه گویم بگریزد و بریزد
که دگر بدین گرانی نتوان کشید باری
چه چراغ چشم دارد دلم از شبان و روزان
که به هفت آسمانش نه ستاره ای است باری
دل من! چه حیف بودی که چنین ز کار ماندی
چه هنر به کار بندم که نماند وقت کاری
نرسید آن که ماهی به تو پرتوی رساند
دل آبگینه بشکن که نماند جز غباری
همه عمر چشم بودی که مگر گلی بخندد
دگر ای امید خون شو که فرو خلید خاری
سحرم کشیده خنجر که: چرا شبت نکُشته است
تو بکُش که تا نیفتد دگرم به شب گذاری
به سرشکِ همچو باران ز برت چه برخورم من؟
که چو سنگ تیره ماندی همه عمر بر مزاری
چو به زندگان نبخشی تو گناه زندگانی
بگذار تا بمیرد به بر تو زنده واری
نه چنان شکست پشتم که دوباره سر برآرم
منم آن درخت پیری که نداشت برگ و باری
سر بی پناه پیری به کنار گیر و بگذر
که به غیر مرگ دیگر نگشایدت کناری
به غروب این بیابان بنشین غریب و تنها
بنگر وفای یاران که رها کنند یاری...