Zabanadabi

نگاهی به قرآن و یک از هزاران نکته هایش(14)صدق

صادق به معنی راستگو است. خدا در مورد راستگویانی که حرف زبان شان با دلشان یکی است و در عمل هم این را ثابت می کنند می فرماید: 

مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ ۖ فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُ وَمِنْهُم مَّن يَنتَظِرُ ۖ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِيلًا [٣٣:٢٣]

از مؤمنان مردانى هستند كه به آنچه با خدا عهد بستند صادقانه وفا كردند، پس برخى از آنها نذر خود را ادا كرده [به شهادت رسيدند] و برخى از آنها در [همين‌] انتظارند و هرگز پيمان خود را تغيير ندادند

لِّيَجْزِيَ اللَّهُ الصَّادِقِينَ بِصِدْقِهِمْ وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِقِينَ إِن شَاءَ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا [٣٣:٢٤]

تا خدا راستگويان را به خاطر راستى‌شان پاداش دهد، و منافقان را اگر بخواهد عذاب كند يا توبه‌شان را بپذيرد كه خدا آمرزنده‌ى مهربان است.

امّا این راستگویی و شهادت ناشی از این است که چنین مؤمنانی نخست به راستگویی و صداقت خدا و رسولانش ایمان آورده اند.

هنگامی که پس از سه سال تبلیغ پنهانی اسلام، خداوند از پیامبر(ص) خواست که آشکارا مردم را به اسلام دعوت کند، ایشان بالای کوه صفا در مکّه ایستادند و قبایل گوناگون را به نام صدا کردند تا در آن جا جمع شدند. بعد خطاب به آنان گفتند: «ای مردم، اگر من به شما بگویم دشمنی پشت این کوه ها آماده ی حمله به شماست حرفم را باور می کنید؟» همگی گفتند: «بله، ما هرگز از شما جز حرف راست نشنیده ایم و جز راستی ندیده ایم.»

ایشان بعد گفتند: «من به شما هشدار می دهم که عذابی بسیار شدید در انتظارتان است اگر به خدای یگانه ایمان نیاورید.» به دلایل گوناگونی خیلی ها که جمله ی نخست ایشان را تصدیق کردند از تصدیق جمله ی اصلی ایشان درماندند یا منع شدند. امّا، این تصدیقِ دوم است که مهم تر است.

در قرآن مجید برای موضوعات متفاوتی این مرحله از «تصدیق» است که موجب شناخت مؤمن قوی از مؤمن ضعیف می شود. یک نمونه اش در سوره ی لیل است کخ می فرماید:

 فَأَمَّا مَنْ أَعْطَىٰ وَاتَّقَىٰ [٩٢:٥]

اما آنكه انفاق كرد و پارسائى نمود

وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَىٰ [٩٢:٦]

و [وعده‌ى‌] نيكو را باور داشت.

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَىٰ [٩٢:٧]

پس زودا كه راه آسانى پيش پاى او گذاريم

یک معنی اش این است که مؤمن خوبی می کند چون به خوبی و اثر و پاداش اش ایمان دارد.

بیانِ «صدق الله العلی العظیم»  اقرار به این حقیقت است که خدا راست گفته است و وعده اش حق است. هر کسی پس از این اقرار باید از شرک دوری کند و به یکتاپرستی روی آورد.

قُلْ صَدَقَ اللَّهُ ۗ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ [٣:٩٥]

بگو: خداوند راست گفت. پس از آيين ابراهيم پيروى كنيد. كه حق گرا بود و از مشركان نبود.

در حکایتی آمده است که دلیل انتخاب لقب «صدیق» برای خلیفه ی اوّل ابوبکر در اصل این بوده است که ایشان صداقت و راستگویی پیامبر(ص) را تصدیق کرده اند. گفته می شود پس از شب معراج پیامبر برای جمعی ماجرای معراج خود را تعریف می کرد. عدّه ای نمی توانستند حرف ایشان را باور کنند. یکی از آن ها نزد ابوبکر رفت و گفت رسول خدا(ص) ماجرایی عجیب و باورنکردنی را دارد برای مردم تعریف می کند. ابوبکر با این که ماجرای معراج را به گوش خود نشنیده بود گفت اگر محمد(ص) این را گفته است بدانید که راست گفته است.